مذاکرات یکهفتهای کشورهای عضو سازمان ملل برای تعیین چارچوب تدوین معاهدهای الزامآور درباره استفاده از سلاحهای خودمختار، بامداد جمعه در ژنو بدون توافق پایان یافت. مخالفت روسیه و اختلافنظر قدرتهای نظامی درباره پذیرش مقررات حقوقی تازه، مانع دستیابی به توافق شد و کشورها در نهایت به چارچوبی غیرالزامآور بسنده کردند.
مخالفتها مانع توافق الزامآور شد
این مذاکرات در چارچوب کنوانسیون سلاحهای متعارف خاص برگزار شد. تصویب هر توافق در این کنوانسیون به موافقت تمام ۱۲۸ کشور عضو نیاز دارد؛ بنابراین مخالفت یک کشور هم میتواند مانع تصویب آن شود.
چارچوبی که کشورها بر سر آن توافق کردند، از آنها میخواهد درباره تدوین یک سند بینالمللی به اجماع برسند؛ اما این سند لزوماً تعهد حقوقی برای اعضا ایجاد نمیکند. روسیه با اعتراضهای مکرر و طولانیکردن روند مذاکرات، یکی از موانع اصلی توافق بود. آمریکا و شماری دیگر از قدرتهای نظامی نیز با پذیرش تعهدات حقوقی جدید مخالفت کردند و از دستورالعملها یا توافقهای غیرالزامآور حمایت کردند.
اختلاف کشورها بر سر ضرورت قوانین تازه
بیش از ۱۰۰ کشور خواستار تدوین قوانین جدید برای کنترل سلاحهای خودمختار بودند. این کشورها معتقدند مسائل ناشی از این فناوریها را نمیتوان تنها با قوانین فعلیِ حامی حقوق بشر مدیریت کرد.
برخی کشورهای اروپایی و اعضای ناتو، از جمله اوکراین، در کنار چین و ایران، از تدوین پروتکل جدید حمایت کردند یا آمادگی خود را برای بررسی آن اعلام کردند. در مقابل، آمریکا، کره جنوبی، ژاپن، ترکیه، بریتانیا، فرانسه و آلمان، که در توسعه فناوریهای نظامی مبتنی بر هوش مصنوعی فعالیت دارند، در برابر پذیرش قوانین الزامآور مقاومت نشان دادند.
نمایندگان آمریکا گفتند ضرورت حفظ کنترل انسانی بر سلاحهای خودمختار در دیدارهای دونالد ترامپ و شی جینپینگ در حاشیه اجلاس اپک مطرح شده است. بااینحال، واشنگتن حاضر به تعهد به معاهدهای الزامآور نشد. برخی کشورها نیز استدلال کردند که قوانین فعلی حقوق بشردوستانه بینالمللی برای مدیریت این سلاحها کافی است.
نگرانیها درباره تلفات غیرنظامیان
مخالفان نتیجه مذاکرات میگویند سلاحهای نیمهخودمختار و پهپادها در درگیریهای اوکراین، غزه و سودان باعث تلفات غیرنظامیان شدهاند و تدوین مقررات بینالمللی برای محدودکردن استفاده از آنها فوریت دارد.



